Kâr Marjı Hesaplama
Kâr marjı, satış fiyatının yüzde kaçının size kâr olarak kaldığını gösterir: (Satış − Alış) ÷ Satış × 100. Kâr oranı (markup) ise kârı maliyete böler: (Satış − Alış) ÷ Alış × 100. ₺80'e alıp ₺100'e sattığınız bir üründe marj %20, kâr oranı %25'tir. Aşağıdaki araçla iki değeri de anında hesaplayabilir ya da hedef marjdan satış fiyatını bulabilirsiniz.
Son güncelleme:
Kâr marjı hesaplayıcı
KDV hariç birim maliyet
KDV hariç birim satış fiyatı
Sonuç
- Kâr marjı (satış fiyatına göre)
- %20
- Kâr oranı / markup (maliyete göre)
- %25
- Birim kâr
- ₺20,00
Formüller
- Birim kâr
- Satış fiyatı − Alış fiyatı
- Kâr marjı (%)
- (Satış − Alış) ÷ Satış × 100
- Kâr oranı / markup (%)
- (Satış − Alış) ÷ Alış × 100
- Hedef marjdan satış fiyatı
- Alış ÷ (1 − Marj)
- Marjdan kâr oranına
- Kâr oranı = Marj ÷ (1 − Marj)
- Kâr oranından marja
- Marj = Kâr oranı ÷ (1 + Kâr oranı)
Kâr marjı nedir?
Kâr marjı (brüt kâr marjı), bir ürünü sattığınızda elde ettiğiniz tutarın ne kadarının maliyeti karşıladıktan sonra cebinizde kaldığını yüzde olarak ifade eder. Hesap satış fiyatı üzerinden yapılır; bu yüzden marj hiçbir zaman %100'e ulaşamaz.
Marj, ciroyla kârı aynı dilde konuşturur. Aylık ₺500.000 ciro yapan ve ortalama %22 marjla çalışan bir işletmenin brüt kârı yaklaşık ₺110.000'dir. Kira, personel, enerji ve diğer sabit giderler bu brüt kârdan düşülür; geriye kalan net kârdır.
Kâr marjı ile kâr oranı (markup) arasındaki fark
İki kavram aynı birim kârı kullanır, ancak farklı tutara böler. Kâr marjı kârı satış fiyatına, kâr oranı (markup, kâr yüzdesi) ise alış fiyatına böler. Bu nedenle aynı ürün için kâr oranı her zaman marjdan büyüktür.
Karışıklığın en pahalı sonucu şudur: "%25 kâr koyayım" diyerek alış fiyatını 1,25 ile çarpan bir işletme, %25 değil %20 marj elde eder. ₺40'lık bir ürün ₺50'ye satılır; oysa %25 marj için doğru fiyat ₺53,33'tür. Ürün başına ₺3,33'lük fark, binlerce satışta ciddi bir tutara ulaşır.
Sık kullanılan marjların kâr oranı karşılıkları:
- %10 marj = %11,11 kâr oranı
- %20 marj = %25 kâr oranı
- %25 marj = %33,33 kâr oranı
- %30 marj = %42,86 kâr oranı
- %33,33 marj = %50 kâr oranı
- %50 marj = %100 kâr oranı
Hedef marjdan satış fiyatı nasıl bulunur?
Hedef marjınız belliyse alış fiyatını (1 − marj) değerine bölün. %25 marj için ₺40 ÷ 0,75 = ₺53,33; %30 marj için ₺40 ÷ 0,70 = ₺57,14. Bu yöntem, fiyatı ne kadar yükseltirseniz yükseltin hedeflediğiniz marjı tam olarak verir.
KDV ve kart komisyonunu da içeren bir raf fiyatı arıyorsanız satış fiyatı hesaplama aracımız bu adımları sizin yerinize yapar.
Hesaplamada KDV ve iskontoları doğru kullanın
Marjı her zaman KDV hariç tutarlarla hesaplayın. Tahsil ettiğiniz KDV size ait değildir; beyan edip devlete ödersiniz. KDV dahil raf fiyatını KDV hariç alış fiyatıyla karşılaştırmak, marjı olduğundan yüksek gösterir.
Alış fiyatı olarak faturadaki liste fiyatını değil, iskontolar, bedelsiz mal ve nakliye dahil gerçek birim maliyeti kullanın. Fire ve son kullanma tarihi kayıplarının yüksek olduğu ürün gruplarında (meyve-sebze, şarküteri, unlu mamul) bu kayıpları da maliyete ekleyin.
Market ve perakendede marjı ürün bazında izlemek
Tek bir ortalama marj, zararına satılan ürünleri gizleyebilir. Hızlı dönen temel ürünler düşük marjla, tamamlayıcı ürünler daha yüksek marjla satılır; önemli olan kategorilerin toplamda giderleri karşılamasıdır. Alış fiyatı değiştiğinde raf fiyatının güncellenmemesi, marj kaybının en yaygın sebebidir.
| Örnek | Alış | Satış | Birim kâr | Kâr marjı | Kâr oranı |
|---|---|---|---|---|---|
| Temel örnek | ₺80,00 | ₺100,00 | ₺20,00 | %20 | %25 |
| Deterjan | ₺150,00 | ₺189,00 | ₺39,00 | %20,63 | %26 |
| Hedef %25 marj (doğru) | ₺40,00 | ₺53,33 | ₺13,33 | %25 | %33,33 |
| Alışa %25 ekleme (yanlış) | ₺40,00 | ₺50,00 | ₺10,00 | %20 | %25 |
Sık yapılan hatalar
- Marj ile kâr oranını karıştırmak: alış fiyatına %25 ekleyip %25 marj elde ettiğini sanmak (gerçek marj %20).
- KDV dahil raf fiyatını KDV hariç alış fiyatıyla karşılaştırmak: ₺80'e alınıp %20 KDV ile ₺120'ye satılan üründe marj %33,33 değil, %20'dir.
- İskonto, bedelsiz mal ve nakliyeyi maliyete yansıtmamak ya da her ürüne farklı yöntemle yansıtmak.
- Fire, bozulma ve son kullanma tarihi kayıplarını hesaba katmamak.
- Alış fiyatı güncellendiğinde raf fiyatını güncellemeyi unutmak.
- Brüt marjı net kâr sanmak: kira, personel ve enerji giderleri brüt kârdan sonra düşülür.
Sık sorulan sorular
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Satış fiyatından alış fiyatını çıkarın, sonucu satış fiyatına bölün ve 100 ile çarpın. ₺80'e alınıp ₺100'e satılan üründe kâr marjı (100 − 80) ÷ 100 × 100 = %20'dir. Hesaplamada KDV hariç tutarları kullanın.
Kâr marjı ile kâr oranı (markup) arasındaki fark nedir?
Kâr marjı kârı satış fiyatına, kâr oranı ise alış fiyatına böler. ₺80'e alınıp ₺100'e satılan üründe marj %20, kâr oranı %25'tir. Aynı ürün için kâr oranı her zaman marjdan büyüktür.
%25 kâr marjı için alış fiyatını kaçla çarpmalıyım?
Alış fiyatını 1,3333 ile çarpın ya da 0,75'e bölün. Genel kural: satış fiyatı = alış ÷ (1 − marj). Alış fiyatını 1,25 ile çarpmak %25 değil %20 marj verir.
Market için iyi bir kâr marjı kaçtır?
Herkese uyan tek bir oran yoktur; marj ürün grubuna, devir hızına ve rekabete göre değişir. Kendi alt sınırınızı bulmak için aylık sabit giderlerinizi aylık cironuza bölün: ortalama brüt marjınız bu oranın altına düşerse işletme zarar eder.
Kâr marjı KDV dahil mi hesaplanır?
Hayır. Hem alış hem satış fiyatını KDV hariç kullanın. Tahsil edilen KDV işletmenin geliri değildir; beyan edilip ödenir. KDV dahil tutarlarla yapılan hesap marjı olduğundan farklı gösterir.
Kâr marjı %100'ü geçebilir mi?
Hayır, kâr marjı satış fiyatına bölündüğü için %100'e ulaşamaz. Kâr oranı (markup) ise %100'ü geçebilir: ₺50'ye alınıp ₺150'ye satılan üründe kâr oranı %200, marj %66,67'dir.